De veganistische tuin het jaar rond

door Harrie Wagemakers en Maria Evelein

Zaden rijpen, bladeren vergelen en alles krijgt nog met de laatste warme dagen een groeisprint. Vooral de beginnende tuinder heeft de indruk dat het laatste seizoen minder aandacht vraagt. Niets is minder waar, dit seizoen vraagt een snelle aanpak en een opzet voor het nieuwe tuinseizoen. De kruiden kun je in bosjes te drogen hangen, maar je kunt ook verschillende kruiden oogsten, wassen, fijnsnijden en invriezen. Voor mijn keuken heb ik een 10-tal droogrekken gemaakt van 50x50cm. Tussen twee ramen heb ik kaasdoek strak gespannen. Vier blokjes onder de ramen zorgen ervoor dat je deze kan stapelen en dat de lucht erdoorheen kan gaan. De kruiden drogen zo aan de lucht. Na een aantal weken zijn de zaden en kruiden gedroogd en kun je ze in de voorraaddoosjes verpakken. 

Voorbereidingen voor het nieuwe seizoen
Wanneer we oogsten ontstaat er in onze mengcultuurtuin weer plaats. Daar kan dan een nateelt komen bijvoorbeeld: herfstandijvie, veldsla en knoflook. Het beste is vooraf licht te composteren met compostaarde, houtas (kleine hoeveelheid) en zeewierkalk. Let wel op dat er volgens de teelt-wisselingen voor het volgende tuinjaar op deze rij geen sla of ui mag terugkomen. Wanneer hier geen nateelt is gepland, kun je deze rij goed schoonmaken, licht inharken en inzaaien met winterrogge, die de grond goed de winter doorbrengt. In het volgende voorjaar wordt deze weer doorgeharkt en voed je de bodem. Een nateelt vraagt natuurlijk ook zorg voor voeding en bodemstructuur. In het laatste seizoen valt er meer regen en is de bodem vochtiger. Cultiveer je bodem goed (cultivator is een drietandige kromme hark) en mulch niet te dik. 

Kruiden- groenten- en bloementuin
In onze tuin tuinier-en er ook een aantal buurtbewoners, als eerste aanzet hebben we ze twee voor-beelden gegeven. 
In de voorbeelden hebben we gelet op een afwisseling van kruiden, groenten en bloemen. Vaste kruiden zijn aan de zijkant geplant. Let hierbij op de zonnestand, waar is meer of minder zon. Rozemarijn heeft graag warmte en zon, lavas wil wat schaduw. Je kan ook rekening houden met hoge en lage gewassen, zodat de tuin zichzelf schaduw geeft. Per week moet je aan een tuin van 4x4m zeker 2 uur besteden, daarbij is ook het zaaien, opkweken en oogsten gerekend. 

Bloemen
Bloemen kunnen een goede uitwerking hebben op de gewassen. Verschillende bloemen - zoals goudsbloem, boerenwormkruid, oostindische kers en afrikaantjes - scheiden een stof uit hun wortels die schadelijke insecten afweert. Boerenwormkruid helpt ook tegen mierenoverlast. Goudsbloemen zijn in de borders en randen gezaaid, afrikaantjes doen mee in de rijenteelt en oostindische kers is een goede bodembedekker bij bonen en zonnebloemen en ontsmet de bodem. Ook kun je goudsbloem en oostindische kers eten in je salade. 

Bodemthee van wilde planten
Onder wilde planten verstaan we planten die niet opgekweekt worden en niet in de teeltwisseling voorkomen. In onze tuin zijn er verschillende en ze kunnen dienst doen in de veganistische tuin. Onder wilde planten in onze tuin versta ik boerenwormkruid, wilde kamille, brandnetels, smeerwortel, grote en kleine weegbree, paardebloem en heermoes (paarde-
staart). Een aantal van deze planten gebruiken we zowel als voeding als tegen schadelijke insecten. Van brandnetels maken we bijvoorbeeld brandnetelthee: pluk een emmer brandnetels, week ze drie dagen in water en giet het vocht af. Het vocht kun je kun gebruiken als spuitmiddel tegen luis, maar laat de brandnetels dan niet te lang weken, want dan krijg je brandnetelgier, deze werkt als te sterke bemesting en tast de wortels van je planten aan, waardoor je juist ziekten krijgt. Heermoes (paardestaart) wordt als bodemthee gebruikt voor het afrijpen van 
vruchten. Heermoes heeft een versterkende werking door de kiezel die de plant in zich heeft. Smeerwortel is een wilde plant die rijk is aan mineralen (de bladeren zijn eetbaar), ook als mulchmateriaal is smeerwortel zeer geschikt. De bladeren worden fijn gesnipperd en tussen de mulch gelegd of op de composthoop. Door de combinatie van wilde planten, bloemen, kruiden en groenten geurt en kleurt de tuin in het najaar wanneer deze zijn vruchten afwerpt. 

Volgende keer: composthoop, sculptuur met zonnebloemen, randen en borders, de stilte van de wintertijd. Voorbeelden; kruiden-bloemen-groenten tuintjes; Tuin overzicht 2001