Veganisme internationaal
Engeland - The Vegan Society
door Charlotte Nuyten
De Engelse Vegan Society was 's werelds eerste veganistenvereniging. Ze werd 'geboren' in 1944 en kwam, zoals in de meeste landen, voort uit de vegetariërsbeweging.
Zuivel was jarenlang een punt van felle discussie onder de vegetariërs. Twee kritische vegetariërs besloten hun eigen organisatie op te richten, toen hun voorstel was afgewezen om binnen de Vegetarian Society een subgroep op te richten van zuivelvrije vegetariërs. Hun ideologie kreeg de naam 'vegan'. De keuze voor deze combinatie van letters stond symbool voor het idee dat veganisme begint bij vegetarisme en dit doorvoert tot zijn logische conclusie (VEG etari AN).
De oprichters definiëerden veganisme als een filosofie en een levenswijze en zagen het dus niet simpelweg als een dieet. Zij betoogden dat uitbuiting in al haar vormen moest worden uitgeroeid om tot een humanere samenleving te kunnen komen.
It was a Sunday, with sunshine, and a blue sky, an auspicious day for the birth of an idealistic new movement.
Elsie Shrigley, The Vegan magazine, Spring 1962
De Vegan Society begon klein. Al gauw bleek dat, verspreid over de hele wereld, individuen eenzelfde ideaal nastreefden en het vaak al (deels) in de praktijk brachten. In een jaar tijd groeide het aantal abonnees van de nieuwsbrief The Vegan News tot 500. In 1946 kreeg de nieuwsbrief de vorm van een tijdschrift. Het tijdschrift kreeg toen al de naam The Vegan en had meteen al een oplage van 1000 stuks.
Maar de Vegan Society wilde meer doen dan alleen haar filosofie verspreiden. Ze wilde alternatieven kunnen bieden voor de dierlijke producten waar de mensen zich zo moeilijk van los konden maken. Kunststof schoenen bleken rond 1950 nog steeds niet verkrijgbaar te zijn in Engeland en ook bestond er nog geen plantaardig alternatief voor melk. Verder was er nog weinig bekend over veganisme in relatie tot gezondheid. Binnen de vereniging vormden zich kleine groepjes die zich met deze praktische aspecten van het veganisme gingen bezighouden.
Langzaam begon het aantal veganistische alternatieven voor dierlijke producten toe te nemen. Zo verschenen de eerste 'plant milks', margarine en spreads, die voorlopig nog wel alleen verkrijgbaar waren in de health shops. In 1954 werd de Vegan Trade List uitgebracht, die een overzicht gaf van de vega-producten tot dusver en waar ze verkrijgbaar waren. Het assortiment veganistische producten bleef zich uitbreiden, en in 1970 - de Vegan Society bestond toen 25 jaar - wist de vereniging een lijst van 39 modellen van veganistische schoenen samen te stellen, die allemaal geleverd werden door het bedrijf 'Marshall Ward'.
In de jaren die volgden werden steeds meer publicaties uitgebracht die stoelden op de ervaring die men in de afgelopen jaren had opgedaan door veganisme in de praktijk te brengen. Er was inmiddels meer bekend geworden over de invloed van een veganistische voeding op de gezondheid van niet alleen de mens, maar ook op die van hond en kat. Ook werden mensen enthousiast gemaakt voor 'veganic (vegan-organic) gardening'.
De vereniging preekte inmiddels allang niet meer alleen voor eigen parochie. Er werden regelmatig lezingen gehouden op bijeenkomsten van zeer uiteenlopende groepen mensen zoals The Salvation Army of de stadsvrouwengildes. Ook werd een Vegan Activities Group opgericht die infostands ging organiseren. Verder begonnen de media interesse te tonen voor veganisme. Zo werd de society in 1975 voor het eerst uitgenodigd om op televisie te verschijnen in het programma Better Future For All Life van de BBC. Dit televisieoptreden leidde tot ongeveer 300 telefoontjes en 9000 brieven van mensen die meer wilden weten over veganisme.
De veganistische filosofie verspreidde zich niet alleen over Engeland, maar over de hele wereld. In de afgelopen jaren waren er Vegan Societies opgericht in Duitsland, Amerika, Zweden en Nederland. In de zomer van 1981 vond in Denemarken het eerste International Vegan Festival plaats.
In 1984 kreeg de Vegan Society grotere ambities. Ze wilden zich meer professioneel organiseren en daarom een kantoor
oprichten. Er werd vooral gestreefd naar meer publiciteit. In 1985 telde het tijdschrift The Vegan al 10.000 lezers.
In 1990 lanceerde de society een nieuw keurmerk voor producten die geen dierlijke ingrediënten bevatten en niet op dieren getest waren. Het eerste productmerk dat dit keurmerk mocht dragen was het Engelse merk 'Plamil', dat ooit de eerste was met het produceren van 'plant milks'. Inmiddels zijn ruim 2000 producten van ongeveer 80 fabrikanten voorzien van het Vegan keurmerk.
De laatste dertien jaar heeft het veganisme een enorme groei doorgemaakt. Volgens recent onderzoek streven in het Verenigd Koninkrijk momenteel zo'n 250.000 mensen een veganistische levenswijze na. Ruim 4000 hebben zich als lid bij de Vegan Society aangesloten en dit aantal neemt elke dag toe. Het blad 'The Vegan' heeft inmiddels bijna 5000 lezers en wordt verspreid onder leden en abonnees. Ook is het te lezen in veel bibliotheken en wordt het verkocht in natuurvoedingswinkels. Daarnaast zijn er steeds meer mensen die veganistische producten uitproberen. Recent marktonderzoek heeft uitgewezen dat het marktaandeel van vegetarische en vlees-vrije producten in het Verenigd Koninkrijk per jaar zo'n 15% stijgt. Het is dan ook niet gek dat veel grote supermarkten inmiddels bijna net zo'n groot assortiment aan veganistische producten bieden als de natuurvoedingswinkels.
Een van die supermarkten is Tesco, die recentelijk de Vegetarian Award won voor het meest veelzijdige assortiment en de beste service voor veganisten. Zo bevat hun assortiment onder andere vegan creamcheese, vegan icecream en vegan condooms. Hun service bestaat eruit dat ze recepten die geschikt zijn voor veganisten, aanduiden met het symbool van de Vegan Society en dat ze een bon voor lidmaatschap van de society hebben opgenomen in hun Vegetarian Magazine.
Het is wel duidelijk dat de Engelse Vegan Society een onmisbare rol heeft gespeeld bij het 'op de kaart zetten' van het veganisme. Dankzij de inspanningen van een in eerste instantie kleine groep individuen, zijn veganisten over de hele wereld zich gaan verenigen om samen te proberen de mensen hun ogen te laten openen en hun gevoel te laten spreken. Al is het aantal veganisten nog steeds relatief klein, de groep blijft groeien. Daarbij maken het toenemend aanbod van aantrekkelijke en smakelijke veganistische alternatieven voor o.a. kleding en voeding, en de overwegend positieve constateringen in onderzoeken naar de effecten van een veganistische voeding op de gezondheid, de stap naar veganisme steeds aantrekkelijker.