Veganistische keuzes

Deel 2: Familie

door Marlies de Jonge

Verjaardagen
De hele familie is gearriveerd om een verjaardag te vieren. Koffie en thee worden ingeschonken en gebak wordt aangerukt. Voor je het weet, staat er ook voor jouw neus zo'n stuk gebak. Wat nu?
Geen van de ondervraagden (zie kader) zal het gebakje opeten. Titus probeert het ongemerkt terug te brengen naar de keuken en zal, indien hij hierop betrapt wordt, uitleggen waarom hij het niet eet. Erika zal in zo'n geval opmerken "dat eet ik niet, dat weet je toch?". Harm zegt vriendelijk "Nee, dank u wel. Mijn spijsverteringskanaal kan na jarenlang veganisme danig in de war worden gestuurd door de lactose in het gebak. Geeft u mij maar wat fruit, als u wilt!" Wanda: "Als we op visite gaan bij de enkeling die niet bekend is met ons veganisme, bellen we altijd even van tevoren op om het uit te leggen. Bij familie zeggen we dat ze echt niets voor ons in huis hoeven halen, omdat we weten dat ze niet goed zijn in ingrediënten lezen. We nemen dan vaak zelf wat mee." Frans eet het aangeboden gebakje evenmin, maar dat is meer vanwege de witte suiker, dan omdat het niet veganistisch is.
Indien de familie bij jou komt in plaats van jij bij hen, liggen de zaken anders. Gebak staat er dan niet op tafel bij de ondervraagden. De meesten hebben echter wel speciaal voor hun gasten niet-veganistische producten in huis zoals koffiemelk. Erika: "Ik woon samen met een niet-veganist, dus zijn heel veel van de dagelijkse boodschappen niet-veganistisch. Ik wil respect van mijn familie voor mijn keuze en dat geef ik ook terug. Dus zowel de koffiemelk als een koekje of chocolaatje bij de koffie, tot een hele maaltijd kunnen niet-veganistisch zijn. Wel altijd zoveel mogelijk biologisch." Voor Dick geldt iets soortgelijks: "Ik ben de enige veganist thuis. Mijn vriendin regelt het met een verjaardag allemaal. Daarom niet geheel veganistisch, helaas. Wat ik wel eens wil proberen, is om er op mijn eigen verjaardag een veganistische dag van te maken." Vera woont eveneens samen met een niet-veganist waardoor er altijd wel (biologische) koffiemelk in huis is voor gasten en ze is bereid om een stukje vegetarische kaas te serveren voor het bezoek.Voor Tilly maakt het verschil wie er komt: "Sommige familieleden staan wat meer open voor mijn opvattingen. Bij hen durf ik te experimenteren. Als ik weinig tijd heb, wil ik ook wel eens cake kopen, maar dan wel uit de natuurwinkel." Raymond en Harm serveren enkel veganistische producten. Raymond: "Ik schenk soja koffiemelk, gewoon uit een melkkannetje, wedden dat ze het niet eens proeven? Als mensen zelf spullen meenemen doe ik daar trouwens absoluut niet moeilijk over."

Familie-etentjes
Ter gelegenheid van een of andere bruiloft wil de hele familie nog wel eens bij elkaar komen om dit heugelijke feit te vieren. Een diner wordt georganiseerd voor de gasten en de vraag is of er met een veganist rekening wordt gehouden. Je kunt afwachten wat er op tafel komt te staan, of van tevoren bij de organisatoren informeren. 
Vera: "Ik vraag altijd naar een vegetarische maaltijd, dat is tenminste contro-leerbaar. Desnoods vraag ik ter plekke of men mij een schotel die alleen uit groenten bestaat wil brengen of eet enkel wat groenten, fruit en/of brood." Rudy: "Ik bel altijd van tevoren of er iets te regelen is. Meestal kan dit wel, maar als het niet zo is, ga ik niet mee. Ik heb het een keer gedaan, maar dan gaat iedereen doen alsof je zielig bent omdat je niet mee-eet en daar heb ik geen zin meer in". Voor Raymond geldt hetzelfde, zij het dat hij ook wel wil proberen of hij zelf ter plekke iets kan klaarmaken. Dick: "Ik zal informeren of er ook iets veganistisch geregeld kan worden, desnoods help ik daarbij om het te regelen, dat maakt het voor de organisatoren natuurlijk makkelijker. Als er alleen met vegetariërs rekening gehouden kan worden, dan zal ik wel gaan, maar zal dan niets tot weinig eten of ik neem zelf iets mee. Ik houd me afzijdig van het 'slachtfeest'. Ik hoef niet te zien hoe iedereen vlees en vis aan het consumeren is." Harm: "Als er geen veganistisch eten is, dan gebruik ik mijn meegebrachte spullen en geef aan eventuele vragenstellers het foldertje Waarom Veganisme en enige uitleg. Wie er niet naar vraagt, zit ook niet met mijn gezeur opgescheept. Ze mogen mijn eten altijd proeven". Tilly eet in geval van nood alleen sla en maakt er die dag zelf geen woorden aan vuil om de sfeer niet te verpesten, al zal ze er later wel op terugkomen. Wanda: "Als veganist leer je om altijd iets mee te nemen in het geval er ergens niets te eten is. Als we de energie ervoor hebben, bellen we van tevoren. En als aangeboden wordt om iets voor ons te maken, dan zorgen we wel dat we iets heel simpels vragen, zodat we niet met een 'foute maaltijd' te maken krijgen. Vaak vragen we of ze wat rijst en gestoomde groenten kunnen maken, zonder saus. Niet bijzonder smakelijk, maar wel veilig." Frans neemt genoegen met een vegetarische maaltijd als er geen rekening is gehouden met zijn 'exotische' voorkeuren. Jan Albert: "Ik bel allereerst met degene die het organiseert en in de meeste gevallen vraag ik dan het nummer van het gekozen etablissement om zelf te informeren naar de veganistische mogelijkheden omdat je het zelf toch het beste uit kunt leggen. Mocht er ondanks alles geen rekening met mij zijn gehouden, dan ga ik erg moeilijk doen bij de keuken/bedrijfsleider. Helemaal als je ruim van tevoren je wensen hebt duidelijk gemaakt. Ze zorgen dan ter plekke maar dat er iets geregeld wordt. Ik heb eens een geval meegemaakt waarin ik Quorn kreeg voorgeschoteld, en na hevige protesten en discussies met de bediening en de kok, kregen we de drankjes en het voorgerecht van het huis. En ook nog een redelijke veganistische maaltijd trouwens."

Een gegeven paard
Een doos bonbons, een reep pure chocolade met melkbestanddelen, een paar Spaanse sloffen met leer erin verwerkt, er zijn talloze cadeautjes te bedenken die je als veganist liever niet geschonken krijgt. Wat doe je als dit wel gebeurt? 
Titus herinnert zich nog een heel extreem geval: "Ik heb een keer een kapstok van paardenleer gekregen van een buurman die wist dat ik veganist was. Toch had ik de indruk dat hij domweg de link niet had gelegd en daarom heb ik de kapstok aangenomen en na afloop gewoon maar weggegooid. Ik heb hem pas later uitgelegd waarom, om een gênante situatie te vermijden. Als het om mensen gaat die echt beter hadden moeten weten, word ik boos en weiger het cadeau, zeker als het om dingen gaat die geliëerd zijn aan de slacht. Gelukkig is dat nog maar een paar keer voorgekomen." Rudy vindt dit een zeer lastig probleem: "Ik denk dat ik ze erg bedank, maar zeg dat ik het niet aan kan nemen en voorstel het te ruilen. Ik zou er veel moeite mee hebben om het gewoon aan te nemen, want dan werk ik mee aan dierenleed." Jan Albert: "Ik neem het wel aan, maar daarna geef ik het vaak weg of ik probeer het te ruilen. Nu gebeurt dit bijna nooit omdat bijna iedereen op de hoogte is van mijn principes. Daarmee voorkom je veel van dit soort moeilijkheden." Vera krijgt evenmin iets onveganistisch. Vooral omdat ze niet van snoepen houdt en dol is op planten. Hierdoor geeft haar familie eerder een bloemetje en komt niet met iets eetbaars aan zetten.
Voor Erika hangt het ervan af wat het is of ze een niet-veganistisch cadeau aanneemt of niet. Geen leer en bont, maar vegetarische etenswaren kan haar partner eventueel wel opeten, al zal ze er wel bij zeggen dat ze er zelf niet van zal nemen. Harm en Dick maken evenmin zelf gebruik van het aangeboden presentje en geven het, eventueel na overleg met de schenker, weg aan anderen. Wanda maakt een duidelijk onderscheid tussen verre en dichtbijstaande familie. In het eerste geval zal ze een presentje wel aannemen (en vervolgens weggeven), in het tweede geval is het makkelijker om het beleefd te weigeren. Frans neemt een cadeautje altijd aan: "Ik draag namelijk nog steeds leren schoenen en de andere cadeaus vallen in de categorie vegetarisme. Aangezien ik voor een deel vegetarisch eet - laten we zeggen voor 10 tot 20% van mijn voedselvolume - heb ik met de bonbons en met de reep pure chocolade ook geen probleem. Die 10 tot 20%-buffer maakt het leven heel wat eenvoudiger heb ik gemerkt. Mijn basis is veganistisch, maar ik maak uitstapjes naar het vegetarisme."

De deelnemers:
(V=vegetariër; Vn=veganist)

Harm Breunis (24 jr Vn)
Wanda Embar (13 jr Vn)
Frans Kets (20 jr V/8 jr Vn)
Rudy Nordhausen (5 jr V/3 jr Vn)
Titus Rivas (19 jr V/18 jr Vn)
Erika Verrept ( 14 jr V/7 jr Vn)
Raymond Sluitman (1 jr Vn)
Vera Smeets (23 jr V/1 jr Vn)
Dick Steensma (20 jr V/1 jr Vn)
Tilly Tesselaar (12 jr Vn)
Jan Albert Venema (7 jr V/6 jr Vn)