Je hoeft de sociale media maar te openen en de vegan fabels vliegen je om de oren. Ook in de offline wereld ontkom je hier niet aan. Wie weleens een vegan gerecht bestelt tijdens een familie-etentje, navraagt of de taart op een verjaardag veganistisch is of op het werk koffie met havermelk drinkt, weet dat omstanders hierdoor spontaan in ‘gezondheids- en/of dierenrechtenexperts’ veranderen. Help jij in januari tijdens de campagne ‘Wat is jouw favoriete dier?’ mee om het eerlijke verhaal over veganisme te vertellen?
Een aantal vegan mythes komt steeds weer terug in het gesprek over veganisme. Onderstaande acht stellingen zijn geïnspireerd op veelgehoorde fabels over veganisme. Weet jij welke stellingen waar zijn en welke niet kloppen? Test je kennis én ontdek welke argumenten je voortaan kunt gebruiken om de vegan fabels te ontkrachten.
Veganisme is een dieet.
Waar / niet waar?
Antwoord: Niet waar
Toelichting: Een dieet is een afwijkend voedingspatroon dat wordt aangehouden om gezondheidsredenen. Veganisme daarentegen is een levenswijze voortgekomen uit de morele overtuiging dat er geen dieren gebruikt moeten worden. Veganisten zien af van alle vormen van gebruik van en wreedheid naar dieren. Dit betekent dat zij geen producten eten die van/door dieren gemaakt zijn of waarbij er dieren of dierlijke ingrediënten betrokken zijn bij het productieproces. Daarnaast gebruiken veganisten geen verzorgingsproducten die dierlijke ingrediënten bevatten of getest zijn op dieren, en kopen zij geen kleding en accessoires die gemaakt zijn van/door dieren. De dierentuin bezoeken, rijden op een paard (of ander dier), of andere manieren waarop dieren worden gebruikt voor vermaak: ook dat wijzen veganisten af. Iemand die uitsluitend plantaardig eet, is dus geen veganist. Het eetpatroon is slechts één onderdeel van een veganistische levensovertuiging.
Het is onnatuurlijk om veganistisch te eten.
Waar / niet waar?
Antwoord: Niet waar
Toelichting: Mensen zijn omnivoren. Dit betekent dat ze zowel plantaardige als dierlijke producten kunnen eten. We kunnen producten die van/door dieren gemaakt zijn eten, maar dit is niet noodzakelijk voor onze gezondheid. Toch zou het antwoord op deze stelling eigenlijk moeten zijn: ‘niet van toepassing’. Het beroep op natuurlijkheid is een drogreden: iets is niet automatisch goed omdat het natuurlijk is. Toch zie je dit argument vaak terugkomen in discussies. Niet-veganisten benoemen bijvoorbeeld dat dieren in de natuur elkaar ook opeten. Veganisten wijzen er juist op dat de huidige bio-industrie niets te maken heeft met hoe het er in de natuur aan toegaat. Maar natuurlijkheid is compleet irrelevant in de discussie over veganisme en leidt bovendien af van waar het werkelijk om draait: het streven naar rechtvaardigheid voor dieren. Veganisme draait niet om wat natuurlijk is, maar om wat het beste is voor dieren.
Een veganistische levensstijl is geschikt voor alle leeftijden, van baby tot senior.
Waar / niet waar?
Antwoord: Waar
Toelichting: De grootste diëtistenvereniging ter wereld, The Academy of Nutrition and Dietetics, stelt dat het in elke levensfasen mogelijk is om veganistisch te eten1. Een goed uitgebalanceerd veganistisch eetpatroon komt volledig tegemoet aan de voedingsbehoeften van onder andere zwangeren, baby’s, kinderen, adolescenten, senioren en atleten, en kan zelfs gezondheidsvoordelen opleveren. Wel is het voor sommige groepen extra belangrijk om aandacht te hebben voor bepaalde voedingsstoffen. Maar zolang je je verdiept in hoe jijzelf (en je kinderen) alle benodigde voedingsstoffen binnenkrijgt, is een volwaardig veganistisch eetpatroon gezond.
Door dierlijke producten te consumeren draag je veel meer bij aan het kappen van regenwouden voor sojateelt dan door sojaproducten zoals tofu of sojamelk te eten.
Waar / niet waar?
Antwoord: Waar
Toelichting: 76 procent van de soja die wereldwijd wordt verkocht is bestemd voor veevoer2. Hierdoor eet een Europeaan jaarlijks indirect ruim zestig kilo soja via vlees, eieren en zuivel3. Deze soja komt voornamelijk uit Zuid-Amerika waar regenwouden worden gekapt om plaats te maken voor sojaplantages4. Volgens het World Wide Fund for Nature (WWF) wordt slechts 6 procent van de wereldwijd geteelde soja direct gegeten in de vorm van sojaproducten zoals een veganburger, sojamelk en tofu5. Deze soja komt vrijwel altijd uit Europa of Canada en (bijna) nooit uit Zuid-Amerika. Het zijn dus niet de plantaardige sojaproducten die veganisten eten die zorgen voor grootschalige ontbossing, maar juist de enorme hoeveelheid soja die bestemd is voor veevoer. Deze indirect gegeten soja heeft een grote negatieve impact op het milieu. De relatief kleine hoeveelheid soja die mensen direct consumeren, heeft daarentegen een veel kleinere milieu-impact.
Er is op aarde genoeg landbouwgrond beschikbaar om allemaal veganist te worden.
Waar / niet waar?
Antwoord: Waar
Toelichting: Er wordt vaak gedacht dat er op de aarde niet genoeg landbouwgrond beschikbaar is om genoeg plantaardig voedsel te verbouwen voor alle mensen. Hierbij wordt over het hoofd gezien dat we op dit moment ook nog eens 80 miljard landdieren – bestemd voor de voedselvoorziening – voeden. 38% van alle beschikbare landbouwgrond wordt gebruikt om voedsel te verbouwen voor deze dieren6. Zou de wereldbevolking overstappen op een volledig plantaardig eetpatroon, dan zou er 76% minder landbouwgrond nodig zijn om alle mensen te voeden7.
Vitamine B12 wordt geproduceerd door koeien, kippen, varkens en andere dieren die gebruikt worden voor consumptie.
Waar / niet waar?
Antwoord: Niet waar
Toelichting: Je hebt vast weleens gehoord dat vitamine B12 vrijwel uitsluitend voorkomt in dierlijke producten. Toch zijn het niet de dieren zelf die deze vitamine aanmaken. Vitamine B12 wordt geproduceerd door bacteriën die onder andere leven in het darmkanaal van dieren8,9. Wij menselijke dieren hebben deze bacteriën ook in onze darmen, maar de micro-organismen produceren vitamine B12 op een plek waar ons lichaam het niet kan opnemen.
De vitamine-B12-producerende bacteriën komen ook voor in de grond. Hierdoor kregen mensen vroeger voldoende vitamine B12 binnen via hun drinkwater en door de groenten die zij aten. Tegenwoordig is dit dankzij de verbeterde hygiëne in Nederland niet meer het geval. Mensen die producten die van/door dieren gemaakt zijn eten, halen hier hun B12 uit. Maar het is niet nodig om dieren te eten of te gebruiken om genoeg vitamine B12 binnen te krijgen: je kunt ook een B12-supplement nemen. Dat is niet nadelig voor je gezondheid. Sterker nog, de meeste dieren die worden gebruikt voor consumptie krijgen ook voedingssupplementen gevoerd. Dit gebeurt om te zorgen dat er voldoende vitamine B12 in hun vlees, moedermelk en eieren zit10. Want net als mensen kunnen veel niet-menselijke dieren de vitamine B12 die de bacteriën in hun darmen produceren niet (voldoende) opnemen. En gedomesticeerde dieren krijgen ook niet genoeg van de vitamine binnen via hun voedsel. Ben je geen veganist, dan haal je je vitamine B12 dus nog steeds uit een supplement. Alleen gebeurt dit indirect: er moeten eerst niet-menselijke dieren voor worden geëxploiteerd en vermoord. Neem je daarentegen zelf een B12-supplement, dan haal je deze vitamine direct bij de bron vandaan. Dagelijks 50mcg of wekelijks 2000mcg in de vorm van een pilletje, smelttablet, gummy of druppels is voor de meeste mensen voldoende11.
Voor de consumptie van vlees worden dieren gedood, maar voor melk en eieren niet.
Waar / niet waar?
Antwoord: Niet waar
Toelichting: Ook de productie van melk en eieren is onlosmakelijk verbonden met het doden van dieren. Zo worden koeien elk jaar kunstmatig zwanger gemaakt zodat zij baby’s krijgen, melk gaan aanmaken en hun melkproductie hoog blijft. Een melkkoe bevalt dus ieder jaar van een baby. Dit kalfje wordt meestal al binnen 48 uur bij haar weggehaald om te voorkomen dat het kindje de moedermelk opdrinkt12. Is het kalfje een vrouwtje, dan staat haar hetzelfde lot te wachten als haar moeder. De komende 5 à 6 jaar moet zij elk jaar een kind krijgen en wordt haar moedermelk afgepakt. Hierna produceert ze niet genoeg melk meer en wordt ze afgevoerd naar het slachthuis. Is een kalfje een stiertje, dan staat hem een nog korter leven te wachten. Omdat hij geen melk produceert, is hij ‘nutteloos’ en wordt hij wanneer hij ongeveer een halfjaar ‘oud’ is geslacht.
Bij de productie van eieren gebeurt iets vergelijkbaars. Ook hier hebben de mannetjes geen ‘nut’. Elk jaar worden er in Nederland daarom zo’n 45 miljoen haantjes vergast net nadat zij uit het ei zijn gekropen13. In sommige andere landen worden de haantjes levend versnipperd, wat net zo gruwelijk is. De legkippen staan een iets langer, maar erg zwaar leven te wachten. Zij zijn zo gefokt dat zij elke 25 uur een ei leggen14. Dit kan hun lichaam helemaal niet aan. Na 1,5 tot 2 jaar is hun eierproductie niet hoog genoeg meer en worden ze gedood in het slachthuis.
Veganisten eten wel (producten gemaakt van/door) insecten.
Waar / niet waar?
Antwoord: Niet waar
Toelichting: Veganisten zien af van alle gebruik van en wreedheid naar dieren, en insecten zijn ook dieren. Hoe klein ze soms ook zijn, insecten hebben een brein en een centraal zenuwstelsel, en er is aangetoond dat ze pijn kunnen ervaren. In de New York Declaration on Animal Consciousness verklaren wetenschappers daarnaast dat er een realistische mogelijkheid is dat insecten een bewustzijn hebben, . Het is dus een fabel dat veganisten insecten eten of producten gebruiken waarin insecten verwerkt zijn. Wat wel waar is: veganisten eten en gebruiken helemaal niets waarvoor insecten worden uitgebuit, dus ook geen honing, bijenwas en zijde. Gelukkig zijn er zat alternatieven!
Sterker in je vegan schoenen
En, hoe scoorde jij? Wist je de stellingen juist te beantwoorden of waren er nog bepaalde vegan mythes waarin je geloofde? Hoeveel stellingen je ook goed had, hopelijk sta je nu sterker in je vegan schoenen wanneer iemand weer eens een vegan fabel verkondigt. Jij weet nu met welke argumenten je een aantal veelgehoorde vegan fabels kunt ontkrachten.
Zoals je misschien ook weet, is de vegan fabeltjeskrant nog veel dikker. Niet-veganisten komen met de vreemdste redeneringen om hun niet-vegan keuzes te rechtvaardigen en gebruiken allerlei drogredenen om tegen het veganisme te pleiten. Wil jij je nog verder verdiepen in bepaalde argumenten en kun je hulp gebruiken om andere vegan mythes te herkennen en ontkrachten, zodat jij vóór het veganisme kunt pleiten? Klik dan nog even rond op veganisme.org. Of kijk eens op onze andere websites Vegan Wiki, voor een uitgebreide productendatabase, of op Vegan Friendly voor een overzicht met vegan ondernemers. Liever de informatie in je mailbox? Doe mee met de VeganChallenge!
Dit artikel verscheen eerder in VEGAN Magazine nr. 145. Wil jij ook VEGAN Magazine drie keer per jaar ontvangen? Word dan lid van de NVV!
